22 aug De overgang en je mondgezondheid: wat hormonen met je tandvlees doen
Bij de overgang denk je misschien als eerste aan opvliegers, slecht slapen, stemmingswisselingen of veranderingen in je menstruatie.
Maar wist je dat hormonale veranderingen ook invloed kunnen hebben op je mondgezondheid?
Misschien merk je ineens dat je tandvlees sneller bloedt of gevoeliger is, terwijl je helemaal niet anders bent gaan poetsen. Dat is niet zo vreemd als je bedenkt dat je mond niet losstaat van de rest van je lichaam.
Hormonen zoals progesteron en oestrogeen hebben namelijk ook invloed op je tandvlees én op je afweersysteem.
Hoe dat zit, zal ik je uitleggen.
Wat is de overgang eigenlijk?
De overgang is de periode waarin het lichaam van een vrouw geleidelijk overgaat van de vruchtbare naar de niet-vruchtbare fase. Het is dus niet één moment, maar een proces dat meerdere jaren kan duren.
Vaak wordt het woord menopauze gebruikt voor de hele overgang, maar officieel is de menopauze het moment van de laatste menstruatie.. Pas wanneer een vrouw twaalf maanden niet meer heeft gemenstrueerd, kan achteraf worden vastgesteld wanneer de menopauze was.
De jaren voorafgaand aan dit moment noemen we de perimenopauze. Juist in deze periode kunnen hormonen behoorlijk gaan schommelen. En dat kan al beginnen terwijl je nog gewoon iedere maand menstrueert.
Daarna volgt de postmenopauze, waarin de hoeveelheid oestrogeen en progesteron blijvend lager is.
Eerst verandert progesteron
Bij de overgang wordt vaak vooral over oestrogeen gesproken. Maar progesteron begint meestal al eerder af te nemen.
Naarmate je ouder wordt, vinden eisprongen minder regelmatig plaats. En juist na de eisprong wordt progesteron geproduceerd. Blijft een eisprong uit, dan wordt er dus ook veel minder progesteron aangemaakt.
Oestrogeen kan ondertussen nog behoorlijk schommelen en soms zelfs hoge pieken bereiken. Hierdoor verandert de verhouding tussen progesteron en oestrogeen.
Waarom is dat interessant voor je mond? Progesteron speelt niet alleen een rol bij je menstruatiecyclus, maar heeft ook invloed op onder andere bloedvaten en je afweersysteem. Ook je tandvlees is gevoelig voor veranderingen in geslachtshormonen.
Hormonen veroorzaken dus niet zomaar een tandvleesontsteking, maar ze kunnen wel beïnvloeden hoe je tandvlees op de aanwezige bacteriën reageert.
En dan gaat ook oestrogeen veranderen
Ook oestrogeen daalt tijdens de overgang niet ineens. Tijdens de perimenopauze kunnen de waarden behoorlijk schommelen. De ene periode kan er relatief veel oestrogeen aanwezig zijn, terwijl de hoeveelheid op een ander moment juist laag is. Pas later, rond en na de menopauze, wordt de hoeveelheid oestrogeen blijvend lager.
Oestrogeen heeft invloed op veel meer dan alleen je menstruatiecyclus. Het speelt onder andere een rol bij je botten, slijmvliezen, bloedvaten en het functioneren van je afweersysteem.
En dat is ook voor je mond belangrijk.
Ook in het tandvlees bevinden zich receptoren die gevoelig zijn voor geslachtshormonen. Wanneer je hormoonhuishouding verandert, kan daardoor ook de reactie van het tandvlees veranderen.
Misschien poets je dus nog precies hetzelfde als een paar jaar geleden, maar merk je toch dat je tandvlees sneller bloedt, gevoeliger is of makkelijker ontstoken raakt.
Wat hebben hormonen met je afweersysteem te maken?
Om dat te begrijpen, moeten we iets verder kijken dan alleen naar de bacteriën in je mond.
Bij tandvleesontsteking spelen bacteriën natuurlijk een belangrijke rol. Maar uiteindelijk bepaalt ook jouw reactie op die bacteriën wat er in het tandvlees gebeurt.
Je afweersysteem moet in actie kunnen komen wanneer dat nodig is, maar een ontstekingsreactie vervolgens ook weer kunnen afremmen.
Dat noem en we immuunfitheid: het vermogen van je afweersysteem om passend te reageren en daarna weer terug te keren naar rust.
Oestrogeen en progesteron zijn betrokken bij verschillende processen binnen het immuunsysteem. Wanneer deze hormonen tijdens de overgang veranderen, kan dat dus ook invloed hebben op de manier waarop je lichaam omgaat met ontstekingen.
En daarmee op hoe je tandvlees reageert op de bacteriën in je mond.
Betekent dit dat de overgang tandvleesontsteking veroorzaakt?
Nee, zo eenvoudig is het niet.
Je krijgt niet automatisch tandvleesontsteking omdat je in de overgang bent. Voor het ontstaan en voortbestaan van tandvleesproblemen spelen meerdere factoren een rol. Denk bijvoorbeeld aan tandplak, roken, voeding, stress, slaap, je algemene gezondheid en erfelijke aanleg. Maar je hormoonhuishouding is óók een stukje van die puzzel.
Daarom vind ik het belangrijk om bij vrouwen rond de overgang wat verder te kijken dan alleen naar de vraag: poets je wel goed genoeg?
Want misschien is er aan je mondverzorging helemaal niets veranderd, maar is de manier waarop je lichaam op de bacteriën reageert wel veranderd.
Wat kun je zelf doen?
Je hormonen kun je natuurlijk niet simpelweg veranderen. Maar dat betekent niet dat je niets kunt doen voor je mondgezondheid.
Juist tijdens de overgang is het belangrijk om goed voor je tandvlees te zorgen:
- Poets twee keer per dag zorgvuldig
- Reinig dagelijks tussen je tanden en kiezen met bijvoorbeeld ragers.
- Let op veranderingen, zoals bloedend, rood, gezwollen of gevoeliger tandvlees.
- Laat je tandvlees regelmatig controleren, ook als je geen pijn of andere klachten hebt.
- Kijk ook naar je leefstijl. Voldoende slaap, beweging, gezonde voeding, niet roken en aandacht voor stress dragen bij aan je algemene gezondheid en kunnen daarmee ook relevant zijn voor je mondgezondheid.
Merk je dat je tandvlees de laatste tijd sneller bloedt, gevoeliger is of dat er andere dingen in je mond veranderen? Bespreek het dan eens tijdens je bezoek bij de mondhygiënist. Soms is het juist waardevol om wat verder te kijken dan alleen naar je tanden en tandvlees. Je mond kan soms eerder iets laten zien van wat er in de rest van je lichaam verandert dan je misschien denkt.
Geen reactie's